Ŝwidrykultur

Kort over Ŝwidrykulturens udbredelsesområde.

Świderisk spids

Świderisk redskab

Ŝwidrykulturen var en kultur i området sydøst for Østersøen (omtrent svarende til det nuværende Polen) i tiden 11.000-9.500 f.Kr.

Ŝwidrykulturen er omtrent samtidig med Ahrensburgkulturen. Det er uklart, om de to har samme udgangspunkt (i givet fald det såkaldte vestlige refugium i det sydlige Frankrig og nordlige Spanien, der var isfrit under sidste istid og hvor mennesker levede) eller havde uens udgangspunkt (for Ŝwidrykulturens vedkommende i givet fald et østligt refugium, sandsynligvis beliggende ved Sortehavet).

Der skelnes mellem tre delperioder:

1. Tidlig Ŝwidrykultur
2. Udviklet Ŝwidrykultur,
3. Sen Ŝwidrykultur.

Det menes, at Ŝwidrykulturen var udgangspunkt for de kulturer, der udvikledes længere nordpå ved den baltiske østkyst og i indlandet, herunder Butovokulturen, Kundakulturen og Veretjekulturen.

Litteratur

• J.Desmond Clark, Prahistoria Afryki, PWN, Warszawa 1978. (polsk)
• Bolesław Ginter, Janusz K. Kozłowski, Technika obróbki i typologia wyrobów kamiennych paleolitu, mezolitu i neolitu (wyd. III), PWN, Warszawa 1990. (polsk)
• Janusz K. Kozłowski, Wielka Historia Świata, t. I Świat przed "rewolucją" neolityczną, Fogra, Kraków 2004. (polsk)
• Janusz K. Kozłowski, Archeologia Prahistoryczna, t. I Starsza Epoka Kamienia, Nakładem Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1972. (polsk)
• Janusz K. Kozłowski, Stefan K. Kozłowski, Epoka kamienia na ziemiach polskich, PWN, Warszawa 1977. (polsk)
• Piotr Kaczanowski, Janusz K. Kozłowski, Wielka Historia Polski , t.1 Najdawniejsze dzieje ziem polskich (do VII w.), Fogra, Kraków 1998. (polsk)
• Janusz K. Kozłowski (opracowanie naukowe), Encyklopedia historyczna świata, t. I Prehistoria, Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Kraków 1999. (polsk)
• Aivar Kriiska: Aegade Alguses. 15 kirjutist kaugemast minevikust; Tallinn 2004; ISBN 9949-10-707-5 (estisk)
• Karol Szymczak, Kultura perstuńska w paleolicie schyłkowym Niżu Środkowoeuropejskiego, (w:) Światowit t. XXXVIII, s. 143-188, Warszawa 1991. (polsk)

Eksterne henvisninger

• Egidijus čatavičius: "The Final Palaeolithic Cultures in Lithuania" (s. 81f)
• Egidijus čatavičius: "Swiderian Culture in Lithuania" (Lietuvos Archeologija 29, 2005).
• Tomas Ostrauskas: "On The Genesis Of Kunda Culture. A. Sorokin’s Hypothesis. Comments" (Archaelogia Baltica 6, s. 198-203)
• Kristiina Tambets et al: "The Western and Eastern Roots of the Saami—the Story of Genetic “Outliers” Told by Mitochondrial DNA and Y Chromosomes" (American Journal of Human Genetics 74:661–682, 2004)
• Kalevi Wiik: "Who Are the Finns?" (A Man of Measure. Festschrift in Honour of Fred Karlsson, s. 97-108)